- Katılım
- 25 Mar 2021
- Mesajlar
- 3,166
- Puanları
- 36
- Baş üstü tekrarlayan hareketler: Fırlatma, yüzme, voleybol ve tenis gibi aktivitelerde omuzun tekrarlayan yüksek açılı hareketleri üst labrum ve biseps tutunma kompleksine yük bindirebilir.
- Açık el üzerine düşme: Kol açıkken düşme sırasında omuza iletilen sıkıştırma kuvveti labrumda yaralanmaya yol açabilir.
- Ani çekme veya yüksek kuvvet: Ağır bir nesneyi kontrolsüz biçimde kaldırmak ya da kolla aniden çekilmek bazı yaralanmalarda etkili olabilir.
- Dejeneratif değişiklikler: Zamanla dokunun yapısında ortaya çıkan değişimler Tip I gibi yıpranma ağırlıklı lezyonlarla ilişkili olabilir.
- Eşlik eden omuz yaralanmaları: Çıkık, instabilite veya rotator manşet hasarıyla birlikte SLAP lezyonu bulunabilir.
Snyder ve arkadaşlarının 1990 tarihli çalışması, özellikle kol açıkken düşme sonucu omuza aktarılan sıkıştırma kuvvetini önemli yaralanma mekanizmalarından biri olarak tanımlamıştır. Baş üstü hareketlerle ilişkili mekanizmalar ise sonraki klinik derlemelerde ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Wiley Online Library+2
Burada önemli bir ayrım var: Bir kişinin ağırlık çalışması yapması veya baş üstü sporlarla uğraşması, tek başına SLAP lezyonu bulunduğunu göstermez. Yükün sıklığı, şiddeti, tekniği, kişinin doku özellikleri ve iyileşme kapasitesi birlikte değerlendirilmelidir.
[HEADING=1]5. Bilimsel Veriler Ne Söylüyor? Klinik Araştırmaların Analizi[/HEADING]
SLAP lezyonlarının tiplerini değerlendirirken yalnızca anatomik tanımlara bakmak yeterli değildir. Bu tiplerin klinikte ne sıklıkta görüldüğü, hangi bulgularla birlikte ortaya çıktığı ve araştırmaların hangi hasta gruplarında yapıldığı da önemlidir.
Kim ve arkadaşlarının 2003 yılında The Journal of Bone and Joint Surgery dergisinde yayımlanan araştırması, bu konuda dikkat çekici bir örnektir. Araştırmacılar, farklı omuz sorunları nedeniyle artroskopi uygulanan 544 hastayı incelemiş ve SLAP lezyonlarını Snyder sınıflandırmasına göre değerlendirmiştir.
Araştırmanın yönteminde hastaların klinik özellikleri ve artroskopik bulguları karşılaştırılmış; SLAP lezyonu saptananlarla bu lezyonun bulunmadığı kontrol grubu arasındaki farklılıklar analiz edilmiştir. Bu tasarım, anatomik bulgular ile klinik özellikler arasındaki ilişkileri araştırmaya olanak sağlamıştır.
[HEADING=1]Araştırmanın temel sonuçları[/HEADING]
Kim ve arkadaşları, 2003 • 544 artroskopi hastası
[HEADING=1]139[/HEADING]
SLAP lezyonu saptanan hasta
[HEADING=1]%25,6[/HEADING]
İncelenen artroskopilerin yaklaşık oranı
SLAP lezyonu saptanan 139 hastada tip dağılımı
Araştırmanın yayımlanmış hasta sayılarından hesaplanan yüzdeler; tüm omuz hastalarının değil, SLAP saptanan hastaların dağılımıdır.
0%20%40%60%80%Tip ITip IITip IIITip IV
- Tip I: Hastaların oranı 74,1%
- Tip II: Hastaların oranı 20,9%
- Tip III: Hastaların oranı 0,7%
- Tip IV: Hastaların oranı 4,3%
Kaynak: Kim TK, Queale WS, Cosgarea AJ, McFarland EG. Clinical features of the different types of SLAP lesions. J Bone Joint Surg Am. 2003;85:66–71. DOI: 10.2106/00004623-200301000-00011. PubMed
Çalışmada 139 SLAP lezyonunun 103'ü Tip I, 29'u Tip II, biri Tip III ve altısı Tip IV olarak sınıflandırılmıştır. Bu sayılar, araştırmanın kendi hasta grubunda Tip I'in en sık görülen kategori olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak bu sonuç, bütün sporcularda veya toplum genelinde Tip I'in aynı oranda görüleceği anlamına gelmez. Araştırma, omuz sorunları nedeniyle artroskopi yapılan seçilmiş bir grupta yürütülmüştür.
Daha da önemlisi, SLAP lezyonlarının 139 vakadan 123'ünde başka eklem içi patolojilerle birlikte bulunduğu bildirilmiştir. Bu bulgu, hastanın ağrısını tek başına SLAP lezyonuna bağlamanın neden dikkat gerektirdiğini gösterir. Aynı araştırmada Tip I lezyonları supraspinatus yırtığıyla, Tip II lezyonlarının bazı yaş gruplarındaki örüntüleri ise eşlik eden Bankart lezyonu, rotator manşet yırtığı ve dejeneratif değişikliklerle ilişkilendirilmiştir. PubMed
Araştırma yöntemini nasıl yorumlamalıyız? Bu çalışma, artroskopik bulguların doğrudan gözlenmesi bakımından değerlidir. Bununla birlikte, cerrahiye yönlendirilen hastalardan oluşması ve belirli bir klinik örnekleme dayanması nedeniyle sonuçları toplumun tamamına doğrudan genellemek mümkün değildir. Bu ayrım, bilimsel verileri okurken örneklem büyüklüğü kadar örneklemin nasıl seçildiğine de bakmamız gerektiğini hatırlatır.
[HEADING=1]6. Tanıda MR Yeterli mi? Klinik Muayenenin Rolü[/HEADING]
SLAP lezyonları omuz ağrısı, baş üstü hareketlerde rahatsızlık, hareket sırasında takılma veya tıklama hissi ve bazı sporcularda performans düşüşüyle kendini gösterebilir. Ancak bu belirtilerin hiçbiri tek başına SLAP lezyonuna özgü değildir.
Tanı sürecinde üç temel bilgi birlikte değerlendirilmelidir:
1. Öykü: Ağrının ne zaman başladığı, travma bulunup bulunmadığı, hangi hareketlerde arttığı ve kişinin yaptığı spor veya iş.
2. Fizik muayene: Omuzun hareket açıklığı, kuvveti, stabilitesi ve uygun klinik testlerden elde edilen bulgular.
3. Görüntüleme: Manyetik rezonans görüntüleme (MR), gerektiğinde MR artrografi ve diğer görüntüleme yöntemleri.
MR artrografi, eklem içine kontrast madde verilerek labrum gibi eklem içi yapıların daha ayrıntılı değerlendirilmesini sağlayabilir. Bununla birlikte, görüntülemenin gösterdiği anatomik değişikliklerin mutlaka ağrının kaynağı olduğu varsayılmamalıdır.
2026 yılında yayımlanan bir sistematik derleme ve meta-analiz, MR'ın SLAP lezyonlarını saptamadaki doğruluğunu değerlendirmek amacıyla MEDLINE, Scopus, Web of Science ve Embase veri tabanlarında 6 Ocak 2025'e kadar yayımlanmış çalışmaları taramıştır. Artroskopi veya açık cerrahi bulgularını referans alan 30 özgün araştırmadan toplam 2.916 hastayı içeren analizde, MR için birleştirilmiş duyarlılık 0,77 (%95 güven aralığı: 0,65–0,86), özgüllük ise 0,94 (%95 güven aralığı: 0,89–0,97) olarak bildirilmiştir. PubMed
Bu değerler ne anlama geliyor? Duyarlılığın 0,77 olması, analizde MR'ın gerçek lezyonların yaklaşık %77'sini saptayabildiğini; özgüllüğün 0,94 olması ise lezyon bulunmayan kişilerin yaklaşık %94'ünü doğru biçimde negatif sınıflandırabildiğini ifade eder. Bu oranlar, her hastada aynı performansın elde edileceği anlamına gelmez. Sonuçlar kullanılan cihaz, görüntüleme protokolü, hasta grubu ve değerlendirmenin niteliğine göre değişebilir.
Dolayısıyla MR raporunda SLAP lezyonu yazması, tek başına ameliyat gerekliliğini göstermez. Görüntüleme bulguları, klinik muayene ve hastanın işlevsel şikâyetleriyle uyumlu olmalıdır.
[HEADING=1]7. SLAP Lezyonlarında Tedavi: Tip Belirleyici mi, Hasta mı?[/HEADING]
SLAP lezyonlarının sınıflandırılması tedavi planlamasına yardımcı olur; ancak tedavinin yalnızca lezyon tipine göre belirlenmesi doğru değildir. Yaş, fiziksel aktivite düzeyi, eşlik eden yaralanmalar, belirtilerin şiddeti ve hastanın işlevsel hedefleri birlikte ele alınmalıdır.
Konservatif tedavi: Birçok hastada ilk yaklaşım cerrahi dışı yöntemlerdir. Aktivite düzenlemesi, kişiye uygun fizyoterapi, omuz hareket açıklığının geliştirilmesi ve rotator manşet ile kürek kemiği çevresindeki kasların güçlendirilmesi tedavi programında yer alabilir. Özellikle dejeneratif Tip I lezyonlarda, eşlik eden başka bir sorun yoksa konservatif yaklaşım sıklıkla değerlendirilir.
Artroskopik tedavi: Belirtiler devam ediyorsa ve klinik değerlendirme lezyonun şikâyetlerle ilişkili olduğunu destekliyorsa cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. Tip III'te eklem içine yer değiştiren yırtık parçasının çıkarılması veya düzeltilmesi; Tip II'de ise hastanın özelliklerine bağlı olarak labrum onarımı ya da biseps tendonuna yönelik işlemler değerlendirilebilir. Tip V gibi eşlik eden instabiliteyle ilişkili lezyonlarda, diğer labrum yaralanmalarının da tedavi planına dahil edilmesi gerekebilir.
Brockmeyer ve arkadaşlarının tedavi algoritmalarını ele alan literatürü ile sonraki derlemeler, anatomik sınıflandırmanın klinik kararların yalnızca bir parçası olduğunu vurgulamaktadır. Özellikle Tip II lezyonlarında labrum onarımı ile biseps tenodezi veya tenotomisi gibi seçenekler arasında karar verirken yaş, tendonun durumu, eşlik eden patolojiler ve aktivite gereksinimleri önemlidir. PubMed+2
- Açık el üzerine düşme: Kol açıkken düşme sırasında omuza iletilen sıkıştırma kuvveti labrumda yaralanmaya yol açabilir.
- Ani çekme veya yüksek kuvvet: Ağır bir nesneyi kontrolsüz biçimde kaldırmak ya da kolla aniden çekilmek bazı yaralanmalarda etkili olabilir.
- Dejeneratif değişiklikler: Zamanla dokunun yapısında ortaya çıkan değişimler Tip I gibi yıpranma ağırlıklı lezyonlarla ilişkili olabilir.
- Eşlik eden omuz yaralanmaları: Çıkık, instabilite veya rotator manşet hasarıyla birlikte SLAP lezyonu bulunabilir.
Snyder ve arkadaşlarının 1990 tarihli çalışması, özellikle kol açıkken düşme sonucu omuza aktarılan sıkıştırma kuvvetini önemli yaralanma mekanizmalarından biri olarak tanımlamıştır. Baş üstü hareketlerle ilişkili mekanizmalar ise sonraki klinik derlemelerde ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Wiley Online Library+2
Burada önemli bir ayrım var: Bir kişinin ağırlık çalışması yapması veya baş üstü sporlarla uğraşması, tek başına SLAP lezyonu bulunduğunu göstermez. Yükün sıklığı, şiddeti, tekniği, kişinin doku özellikleri ve iyileşme kapasitesi birlikte değerlendirilmelidir.
[HEADING=1]5. Bilimsel Veriler Ne Söylüyor? Klinik Araştırmaların Analizi[/HEADING]
SLAP lezyonlarının tiplerini değerlendirirken yalnızca anatomik tanımlara bakmak yeterli değildir. Bu tiplerin klinikte ne sıklıkta görüldüğü, hangi bulgularla birlikte ortaya çıktığı ve araştırmaların hangi hasta gruplarında yapıldığı da önemlidir.
Kim ve arkadaşlarının 2003 yılında The Journal of Bone and Joint Surgery dergisinde yayımlanan araştırması, bu konuda dikkat çekici bir örnektir. Araştırmacılar, farklı omuz sorunları nedeniyle artroskopi uygulanan 544 hastayı incelemiş ve SLAP lezyonlarını Snyder sınıflandırmasına göre değerlendirmiştir.
Araştırmanın yönteminde hastaların klinik özellikleri ve artroskopik bulguları karşılaştırılmış; SLAP lezyonu saptananlarla bu lezyonun bulunmadığı kontrol grubu arasındaki farklılıklar analiz edilmiştir. Bu tasarım, anatomik bulgular ile klinik özellikler arasındaki ilişkileri araştırmaya olanak sağlamıştır.
[HEADING=1]Araştırmanın temel sonuçları[/HEADING]
Kim ve arkadaşları, 2003 • 544 artroskopi hastası
[HEADING=1]139[/HEADING]
SLAP lezyonu saptanan hasta
[HEADING=1]%25,6[/HEADING]
İncelenen artroskopilerin yaklaşık oranı
SLAP lezyonu saptanan 139 hastada tip dağılımı
Araştırmanın yayımlanmış hasta sayılarından hesaplanan yüzdeler; tüm omuz hastalarının değil, SLAP saptanan hastaların dağılımıdır.
0%20%40%60%80%Tip ITip IITip IIITip IV
- Tip I: Hastaların oranı 74,1%
- Tip II: Hastaların oranı 20,9%
- Tip III: Hastaların oranı 0,7%
- Tip IV: Hastaların oranı 4,3%
Kaynak: Kim TK, Queale WS, Cosgarea AJ, McFarland EG. Clinical features of the different types of SLAP lesions. J Bone Joint Surg Am. 2003;85:66–71. DOI: 10.2106/00004623-200301000-00011. PubMed
Çalışmada 139 SLAP lezyonunun 103'ü Tip I, 29'u Tip II, biri Tip III ve altısı Tip IV olarak sınıflandırılmıştır. Bu sayılar, araştırmanın kendi hasta grubunda Tip I'in en sık görülen kategori olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak bu sonuç, bütün sporcularda veya toplum genelinde Tip I'in aynı oranda görüleceği anlamına gelmez. Araştırma, omuz sorunları nedeniyle artroskopi yapılan seçilmiş bir grupta yürütülmüştür.
Daha da önemlisi, SLAP lezyonlarının 139 vakadan 123'ünde başka eklem içi patolojilerle birlikte bulunduğu bildirilmiştir. Bu bulgu, hastanın ağrısını tek başına SLAP lezyonuna bağlamanın neden dikkat gerektirdiğini gösterir. Aynı araştırmada Tip I lezyonları supraspinatus yırtığıyla, Tip II lezyonlarının bazı yaş gruplarındaki örüntüleri ise eşlik eden Bankart lezyonu, rotator manşet yırtığı ve dejeneratif değişikliklerle ilişkilendirilmiştir. PubMed
Araştırma yöntemini nasıl yorumlamalıyız? Bu çalışma, artroskopik bulguların doğrudan gözlenmesi bakımından değerlidir. Bununla birlikte, cerrahiye yönlendirilen hastalardan oluşması ve belirli bir klinik örnekleme dayanması nedeniyle sonuçları toplumun tamamına doğrudan genellemek mümkün değildir. Bu ayrım, bilimsel verileri okurken örneklem büyüklüğü kadar örneklemin nasıl seçildiğine de bakmamız gerektiğini hatırlatır.
[HEADING=1]6. Tanıda MR Yeterli mi? Klinik Muayenenin Rolü[/HEADING]
SLAP lezyonları omuz ağrısı, baş üstü hareketlerde rahatsızlık, hareket sırasında takılma veya tıklama hissi ve bazı sporcularda performans düşüşüyle kendini gösterebilir. Ancak bu belirtilerin hiçbiri tek başına SLAP lezyonuna özgü değildir.
Tanı sürecinde üç temel bilgi birlikte değerlendirilmelidir:
1. Öykü: Ağrının ne zaman başladığı, travma bulunup bulunmadığı, hangi hareketlerde arttığı ve kişinin yaptığı spor veya iş.
2. Fizik muayene: Omuzun hareket açıklığı, kuvveti, stabilitesi ve uygun klinik testlerden elde edilen bulgular.
3. Görüntüleme: Manyetik rezonans görüntüleme (MR), gerektiğinde MR artrografi ve diğer görüntüleme yöntemleri.
MR artrografi, eklem içine kontrast madde verilerek labrum gibi eklem içi yapıların daha ayrıntılı değerlendirilmesini sağlayabilir. Bununla birlikte, görüntülemenin gösterdiği anatomik değişikliklerin mutlaka ağrının kaynağı olduğu varsayılmamalıdır.
2026 yılında yayımlanan bir sistematik derleme ve meta-analiz, MR'ın SLAP lezyonlarını saptamadaki doğruluğunu değerlendirmek amacıyla MEDLINE, Scopus, Web of Science ve Embase veri tabanlarında 6 Ocak 2025'e kadar yayımlanmış çalışmaları taramıştır. Artroskopi veya açık cerrahi bulgularını referans alan 30 özgün araştırmadan toplam 2.916 hastayı içeren analizde, MR için birleştirilmiş duyarlılık 0,77 (%95 güven aralığı: 0,65–0,86), özgüllük ise 0,94 (%95 güven aralığı: 0,89–0,97) olarak bildirilmiştir. PubMed
Bu değerler ne anlama geliyor? Duyarlılığın 0,77 olması, analizde MR'ın gerçek lezyonların yaklaşık %77'sini saptayabildiğini; özgüllüğün 0,94 olması ise lezyon bulunmayan kişilerin yaklaşık %94'ünü doğru biçimde negatif sınıflandırabildiğini ifade eder. Bu oranlar, her hastada aynı performansın elde edileceği anlamına gelmez. Sonuçlar kullanılan cihaz, görüntüleme protokolü, hasta grubu ve değerlendirmenin niteliğine göre değişebilir.
Dolayısıyla MR raporunda SLAP lezyonu yazması, tek başına ameliyat gerekliliğini göstermez. Görüntüleme bulguları, klinik muayene ve hastanın işlevsel şikâyetleriyle uyumlu olmalıdır.
[HEADING=1]7. SLAP Lezyonlarında Tedavi: Tip Belirleyici mi, Hasta mı?[/HEADING]
SLAP lezyonlarının sınıflandırılması tedavi planlamasına yardımcı olur; ancak tedavinin yalnızca lezyon tipine göre belirlenmesi doğru değildir. Yaş, fiziksel aktivite düzeyi, eşlik eden yaralanmalar, belirtilerin şiddeti ve hastanın işlevsel hedefleri birlikte ele alınmalıdır.
Konservatif tedavi: Birçok hastada ilk yaklaşım cerrahi dışı yöntemlerdir. Aktivite düzenlemesi, kişiye uygun fizyoterapi, omuz hareket açıklığının geliştirilmesi ve rotator manşet ile kürek kemiği çevresindeki kasların güçlendirilmesi tedavi programında yer alabilir. Özellikle dejeneratif Tip I lezyonlarda, eşlik eden başka bir sorun yoksa konservatif yaklaşım sıklıkla değerlendirilir.
Artroskopik tedavi: Belirtiler devam ediyorsa ve klinik değerlendirme lezyonun şikâyetlerle ilişkili olduğunu destekliyorsa cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. Tip III'te eklem içine yer değiştiren yırtık parçasının çıkarılması veya düzeltilmesi; Tip II'de ise hastanın özelliklerine bağlı olarak labrum onarımı ya da biseps tendonuna yönelik işlemler değerlendirilebilir. Tip V gibi eşlik eden instabiliteyle ilişkili lezyonlarda, diğer labrum yaralanmalarının da tedavi planına dahil edilmesi gerekebilir.
Brockmeyer ve arkadaşlarının tedavi algoritmalarını ele alan literatürü ile sonraki derlemeler, anatomik sınıflandırmanın klinik kararların yalnızca bir parçası olduğunu vurgulamaktadır. Özellikle Tip II lezyonlarında labrum onarımı ile biseps tenodezi veya tenotomisi gibi seçenekler arasında karar verirken yaş, tendonun durumu, eşlik eden patolojiler ve aktivite gereksinimleri önemlidir. PubMed+2